amgalan.s

Ле Корбьюзе (Le Corbusier) нэрээр дэлхий дахинд алдаршисан Швейцарь-Франц гаралтай архитектор Чарлес Идоуард Жионнере-Гри (Charles-Édouard Jeanneret-Gris), 1887 онд Швейцарын хойт нутгийн жижиг хот болох Ньюшате (Neuchâtel) кантонд мэндлэж хожим нь 30 жилийн дараа Франц улсын иргэн болж, уран бүтээл, бүтээн байгуулалтын нөр их үйл хэргийг хийж бүтээжээ. Тэрээр архитектор төдийгүй цаг үеээсээ түрүүлж алхсан дизайнер, хот төлөвлөгч, зохиолч, зураач, барималч, тавилгын дизайнер бөгөөд өнөө цаг үед “Олон Улсын Хэв Загвар” буюу “Орчин Үеийн Архитектур” хэмээн нэрлэгдэж буй шинэ үеийн архитектурын хэв загварыг үндэслэгчдийн нэг байсан юм.

Угаас дүрслэх урлагт сонирхолтой байсан тэрээр Будапешт болон Францын сургалтаар дамжсан Чарле Леплатение (Charles L’Eplattenier) багшийн удирдлага дор Ла Шо де Фон (La-Chaux-de-Fonds) Урлагийн Сургуульд суралцаж эхлэжээ.

Европын улс орнуудаар аялаж явсаар 1907 онд Парист байх хугацаандаа төмөр бетоныг түлхүү хэрэглэдэг анхдагч архитекторуудын нэг болох Франц архитектор Аугусте Перре (Auguste Perret)-ийн урланд ажиллах болов. Түүний дараа 1910 – 1911 оны хооронд Берлины ойролцоо, тухайн үед алдартай байсан архитектор Петер Берэнсийн (Peter Behrens) оффисд ажиллах болсон нь түүнд Льюдвиг Миес ван дэ Роэ (Ludwig Mies van der Rohe) болон Волтер Гропиус (Walter Gropius)-тай танилцах сайхан боломж болжээ. Түүний ажил бүтээлийн гараа Герман хэв загвартай ийнхүү хоршиж эхлэсэн нь хожим түүний уран бүтээлд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлсөн.

1911 оны сүүлчээр Балканы хойгийн газар нутаг, Грек, Турк орноор аяласан бөгөөд аялалд таарсан, сонирхол татсан зүйлсээ тэмдэглэн буулгасан олон тооны алдартай эскиз, ноорог үлдээсэн байдаг.

Роншам дахь Нотхе Даме дү Хо сүм (Notre Dame du Haut)
Роншам, Франц. 1954

Өрнөдийн урлагийн үндэсний музей (National museum of western art)
Токио, Япон. 1957

Дом-ино сууц

1914 онд Швейцарьт байх хугацаандаа тэрээр өөрийнхөө дараагийн арван жилд хийгдсэн дийлэнх ажил бүтээлийн амин чухал үндэс суурь нь болох “Дом-ино” сууц (1914-1915) төслийг бүтээжээ. Тэрхүү төслийн онцлог нь: байж болох хамгийн нарийн хэмжээтэй хөндлөн огтолол бүхий төмөр бетон багана болон шалны талбайн захад байрлах босоо хөдөлгөөний зориулалттай шатны хэсгийн тусламжтайгаар задгай, саруул том орон зайг бүрдүүлэх зорилгоор бүтээгдсэн байв. Өөрөөр хэлвэл тодорхой хэмжээний зардлаар богино хугацаанд олон тооны сууцаар хангах боломж бүрдүүлсэн үндсэн шийдлийг гаргаж ирсэн бөгөөд тэр нь ч Дэлхийн 1-р дайны дараах эрэлт хэрэгцээнд зохих хэмжээгээр нийцсэн аж.

Вилла Савое

Түүний гаргаж ирсэн бас нэг чухал онол бол Архитектурын Таван Хэмжүүр (Five points of architecture) юм. 1929 – 1931 онд баригдсан Вилла Савое (Villa Savoye) сууцны барилгад анх бүрэн утгаар нь тусгасан бөгөөд дараах таван хэмжүүрээр орчин үеийн архитектурыг томъёолсон:

1. 1. Пилотис:
2. Багануудын тусламжтайгаар дээрээс ирэх ачааг барилгын ханаар дамжуулах шаардлагагүй болж газрын түвшинд байгаа давхарт даацын хөшүүн хана харьцангуй бага хэрэглэх боломжтой болно. Ингэснээр шилэн хийц бүхий саруул орон зай үүсгэх боломжтой төдийгүй ногоон байгууламж, явган зам талбай гэм мэтчилэн газрын түвшинд талбайг илүү олон зориулалтаар ашиглах боломж бүрдэнэ.

1. 2. Хавтгай дээвэр болон террас:
   
2. Барилгын талбайд зориулсан газар дээрх ногоон байгууламжыг дахин сэргээж дээвэр дээрх жижиг цэцэрлэгийн орчин бүрдүүлэх нь сууцны барилгад нэн тохиромжтой шийдэл юм.

1. 3. Чөлөөтэй төлөвлөлт:
   
2. Багана, дам нуруу, хучилт гэсэн араг бүтээцийн тусламжтайгаар барилгын хамар хануудыг зориулалтаас нь хамааруулж чөлөөтэй төлөвлөх боломж бүрдэнэ.

1. 4. Хэвтээ цонх:
   
2. Даацын гадна хаших хийц хэрэглэх шаардлагагүй тул хүссэн хэмжээгээрээ гэрэлтүүлэг, агааржуулалтын зориулалттай цонх, гэрэлтүүлгийн эдлэл төлөвлөх боломжтой.

1. 5. Чөлөөтэй байдлаар төлөвлөгдсөн барилгын нүүр тал:
   
2. Мөн л дээрх боломжуудаас үүдээд барилгын нүүр талыг зохиомжлохдоо харьцангуй чөлөөтэй төлөвлөх боломжтой болно.

Ле Корбьюзе-ийн зохион бүтээсэн тавилгын хэв загвараас (кубизмын хэв загварыг өргөн хэрэглэдэг байсан)

Тэрээр орчин үеийн дизайны үүсэл хөгжилд үлэмж нөлөөлсөн төдийгүй хүн ам нягтарсан “шинэ үеийн” хотын иргэдэд зориулж уран барилга, уран зураг, уран баримал, ном хэвлэл, тавилга хэрэгсэл, хувцас, автомашин, сэтгүүл гээд бүхий л амьдрах орчинг зохион бүтээхийг зорин ажилладаг байсан юм. Түүний ажил бүтээлийн замнал Европын дийлэнх орнууд, Энэтхэг, Орос, Хойт болон Өмнөд Америктай салшгүй холбоотой билээ.

Source: www.wikipedia.org